Antalya’nın Kaş ilçesinde Patara antik kenti çevresini ve Fırnaz Koyu’nu ‘Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı’ olarak yapılaşmaya açan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın düzenlemesini, Mahkeme iptal etti

‘Fırnaz Koyu ve Çevresi Doğal Sit Alanı’ adıyla korumaya alınan bölge, Bakanlık tarafından özel bir şirketin çalışmasına verildi. Çalışmanın ardından üç ayrı kategoriye ayrılmıştı. Kıyı bandının bir kısmı kesin korunacak alan ilan edilmesiyle bölgede imar rantı bekleyenler için Fırnaz Koyu ve çevresi ile Patara antik kentinin bitişiğindeki alan ise ‘Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı’ olarak ayrıldı. Bu karar söz konusu alanlarda yapılaşmanın da önü açmış oldu. TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Genel Merkezi ile Mimarlar Odası Antalya Şubesi ve Kaş Turizm ve Tanıtma Derneği’nin davayı gören Antalya 4. İdare Mahkemesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın işlemini hukuka aykırı bularak iptal etti. Bölgede faaliyet gösteren iki ayrı yapı kooperatifinin ise davalı bakanlık yanında davaya katılması dikkat çekti.

1/2

‘Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı’ kararı yapılaşmanın önünü açtı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından, Antalya, Burdur ve Isparta’da doğal sit alanlarının yeniden değerlendirilmesi için araştırma projesi ihaleyle özel bir firmaya verildi. Bakanlıkta yeterli uzman ve personel bulunmasına karşın projenin ihale edildiği Ankara merkezli ‘Turunç Peyzaj Tasarım Planlama’ şirketi, hazırlanan raporları 2016’da teslim etti.

Buna göre hazırlanan raporda Antalya’daki doğal sit alanlarının yeniden değerlendirilmesine ilişkin,
daha önce doğal sit alanı olarak korunan Kaş’ın Patara ve Fırnaz Koyu bölgelerinde değişiklik yapıldı. Bugüne kadar yapılaşmadan korunmuş olan ‘Kaş, Yeşilköy, Fırnaz Koyu ve Çevresi Doğal Sit Alanı’ üç ayrı kategoriye ayrıldı. Deniz kıyısındaki sahil şeridinin bir kısmı (4166 hektar) ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ ayrılırken, yaklaşık 1600 hektarlık kısmı ise çeşitli yapılaşmalara izin verilen ‘Nitelikli Doğal Koruma Alanı’ olarak ayrıldı. Ancak Bakanlığın özel şirkete hazırlattığı raporda bölgenin 160, hektarlık kısmının ‘Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı’ olarak ayrılması dikkat çekiyor.

Doğal sit alanında yapılaşmanın önünü açan bu rapor, 22 Ağustos 2017’de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca da onaylandı. Sit alanının yeniden belirlenen sınırlarıyla ilgili kararın tescil edilmesinden sonra 1 Eylül 2018’de Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bunun üzerine TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, Mimarlar Odası Antalya Şubesi ve Kaş Turizm ve Tanıtma Derneği Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın tescil kararının iptali istemiyle dava açtı. Antalya 4. İdare Mahkemesi’nde açılan dava dilekçesinde özel şirkete ihale edilerek hazırlatılan raporların ilgili yönetmeliklere aykırı ve bilimsellikten uzak olması nedenine dayanarak alınan tescil kararının iptali istendi.


Mahkemenin görevlendirdiği alanında uzman bilim insanlarınca oluşturulan 7 kişilik bilirkişi heyeti, hazırlanılan raporu Ağustos 2019’da Mahkemeye sundu. Bilirkişilerin ayrı ayrı değerlendirmelerini içeren rapora dayanan Antalya 4. İdare Mahkemesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın bölgede yapılaşma yoğunluğunu artıracak olan işlemini hukuka aykırı bularak iptal etti. Mahkeme heyetinin oy birliği ile iptal kararında, davayla ilgili hazırlanan bilirkişi raporunda yer alan arkeolog, fauna ve flora uzmanı ile botanikçi, jeolog ve peyzaj mimarı gibi uzmanların değerlendirmelerine de yer verildi. Mahkemenin iptal kararında, doğal sit alanında yapılan yeni düzenlemeyle Patara antik kentinin 1. derece arkeolojik sit alanı ile 3. Derece arkeolojik sit alanlarının adeta kıskaca alındığına dikkat çekilerek, I. Derece Arkeolojik Sit Alanı’nın siluetini bozan etki gözlenmiştir. Bunun yanında etkileşim sahasında bulunan henüz kazılmamış alanlar bulunmaktadır” ifadelerine yer verildi.

İlginizi Çekebilir  Datça Alavara Koyu için tartışmalı sit alanı kararı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ‘Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı’ olarak tescil ettiği bölge için Mahkeme kararında; “Antalya, Burdur, Isparta İlleri Doğal Sit Alanlarının Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi Kaş Gelemiş Mahallesi Patara, Kaş Yeşilköy Fırnaz Koyu ve Çevresi Doğal Sit Alanı Sonuç Raporu (Temmuz 2015) bitki türü listesi oldukça eksik bulunmuş, vejetasyon karakterini temsil eden ve korunum gerektiren türler bazında yeterince detaylandırılmadığı ve önemli eksiklikler bulundurduğu görülmüş, yaklaşık tamamına yakın ölçüde (183/187) daha önce Fırnaz Koyu için hazırlanan raporun flora listelerinin kullanıldığı saptanmış, büyük bölümü kullanılan Fırnaz Raporu’nda hali hazırda 6 adet olan endemik bitki taksonunun 3’ünün Kümülatif Sonuç Raporu’nda listelerden çıkarıldığı görülmüştür ” ifadelerine yer verildi.

Buna göre yapılaşmaya izin verilen ‘Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı’ kategorisi içerisindeki bölgelerde insan kaynaklı baskıların ekosistem yapısının bozulup parçalanacağı bir sürece yol açacağı belirtilen kararda, ‘Bu bağlamda bu raporda belirtilen ‘Kesin Korunması Gereken Hassas Alanlar’ dışında kalan sit alanının bütün olarak herhangi bir alt kategoriye ayrılmadan ‘Nitelikli Doğal Koruma Alanı’ olarak devam ettirilmesi önem kazanmaktadır” denildi.

İlginizi Çekebilir  4 il'den 4 bölgeye "kesin korunacak hassas alan" kararı

Bakanlığın doğal sit alanının üçe bölen tescil kararıyla ilgili Mahkemenin verdiği iptal kararında alandaki peyzaj değerlerine ilişkin tespitlerde yer alıyor. Kaş ve çevresinin doğal ve kültürel değerlerinin yoğun kentleşme ve turizm faaliyetlerinin baskısı altında olduğuna işaret edilen Mahkeme kararında, “Gelemiş Mahallesi’ndeki arazilerin kontrolsüz kullanımı, Patara ve Fırnaz Koyu’ndaki yanlış turizm faaliyetleri ve yapılaşma zamanla doğal peyzajı tüketecek, yaygın ulaşım ve diğer altyapı donanımları ile doğal peyzajın görsel kalitesinde zamanla olumsuz etkiler meydana getirecektir” görüşüne yer verildi.

Patara antik kentinin de bulunduğu Gelemiş Mahallesi’nde 1. Derece arkeolojik sit alanı sınırına bitişik olan 1. Derece doğal sit alanlarının sınırlarının ve kategorilerinin değiştirildiğine Mahkeme kararında işdaret edildi.
Öte yandan doğal varlıklarının korunması adına meslek odaları ve sivil toplum örgütlerinin açtığı davada bölgedeki iki ayrı yapı kooperatifinin ise davalı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yanında müdahil olarak katılması ise dikkat çekti. Antalya-Elmalı merkezli ‘S.S Fırnas İskelesi Tur. Pan. Tur. Gel. Koop.’ ile Ankara merkezli ‘S.S. Arı-Tur Konut Yapı Kooperatifi’ adlı yapı kooperatiflerinin yanı sıra dört ayrı vatandaş da davalı bakanlıktan yana müdahil oldu.